واکسن گارداسیل

واکسن گارداسیل چیست؟

واکسن گارداسیل (Gardasil) یک واکسن پیشگیرانه است که علیه برخی انواع ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) طراحی شده است. این واکسن به‌طور ویژه علیه ویروس‌هایی که باعث ایجاد زگیل‌های تناسلی و سرطان‌های مختلف مرتبط با HPV می‌شوند، عمل می‌کند. در ابتدا این واکسن تنها علیه چهار نوع ویروس HPV (نوع 6، 11، 16 و 18) که مسئول بیشتر زگیل‌های تناسلی و سرطان‌های دهانه رحم هستند، طراحی شد. بعدها نسخه جدیدی از این واکسن (گارداسیل 9) عرضه شد که علیه 9 نوع مختلف از HPV عمل می‌کند و دامنه پیشگیری آن وسیع‌تر است.

انواع ویروس‌های HPV که واکسن گارداسیل پوشش می‌دهد

ویروس‌های HPV به گروهی از ویروس‌ها اطلاق می‌شود که می‌توانند باعث ایجاد مشکلات مختلف در ناحیه تناسلی، از جمله زگیل تناسلی و سرطان‌های دستگاه تناسلی شوند. برخی از انواع این ویروس‌ها به طور خاص خطرناک هستند، زیرا می‌توانند باعث تغییرات پیش‌سرطانی و سرطان‌های مهاجم شوند. واکسن گارداسیل علیه انواع مختلف این ویروس‌ها محافظت ایجاد می‌کند، به‌ویژه انواع زیر:

• HPV نوع 6 و 11: این دو نوع HPV مسئول حدود 90٪ از موارد زگیل‌های تناسلی هستند.
• HPV نوع 16 و 18: این دو نوع از ویروس‌ها به‌طور اصلی باعث سرطان‌های دهانه رحم، سرطان‌های واژن، vulva و آلت تناسلی می‌شوند و یکی از اصلی‌ترین دلایل سرطان‌های مرتبط با HPV هستند.
• HPV نوع 31، 33، 45، 52 و 58: این ویروس‌ها نیز می‌توانند به بروز سرطان‌های دستگاه تناسلی منجر شوند و واکسن گارداسیل 9 علیه این انواع هم عمل می‌کند.

نحوه عملکرد واکسن گارداسیل

واکسن گارداسیل به‌طور مؤثر سیستم ایمنی بدن را برای مبارزه با ویروس HPV تحریک می‌کند. این واکسن به‌صورت یک واکسن غیرفعال است که از پروتئین‌های پوششی ویروس‌ها ساخته می‌شود، بدون آنکه هیچ ویروس زنده‌ای در آن وجود داشته باشد. زمانی که واکسن گارداسیل به بدن تزریق می‌شود، بدن شروع به تولید آنتی‌بادی‌هایی می‌کند که می‌توانند در صورت مواجهه با ویروس‌های واقعی HPV، از عفونت جلوگیری کنند. این آنتی‌بادی‌ها حافظه‌ای در سیستم ایمنی ایجاد می‌کنند که بدن در صورت تماس مجدد با ویروس‌های HPV از آن استفاده می‌کند.

مراحل تزریق واکسن گارداسیل

مراحل تزریق واکسن گارداسیل به‌طور کلی در سه دوز انجام می‌شود که برای اطمینان از اثرگذاری کامل واکسن ضروری است. این مراحل به شرح زیر است:

1. دوز اول (تزریق اولیه)

• این دوز به‌عنوان اولین مرحله از واکسیناسیون انجام می‌شود. تزریق دوز اول معمولاً در زمان شروع واکسیناسیون، معمولاً در سنین 11 یا 12 سالگی (قبل از شروع فعالیت جنسی) انجام می‌شود.
• محل تزریق معمولاً در عضله بالای بازو (عضله دلتوئید) است.

2. دوز دوم (2 ماه بعد از دوز اول)

• پس از گذشت حدود 2 ماه از تزریق دوز اول، دوز دوم باید تزریق شود. این مرحله برای تقویت سیستم ایمنی و شروع واکنش‌های دفاعی بدن علیه HPV ضروری است.
• در صورتی که دوز دوم دیرتر از زمان تعیین‌شده (2 ماه بعد از دوز اول) تزریق شود، می‌توان همچنان واکسن را به‌طور کامل دریافت کرد، اما ممکن است زمان‌بندی تزریق تغییر کند.

3. دوز سوم (6 ماه بعد از دوز اول)

• دوز سوم واکسن باید 6 ماه بعد از دوز اول تزریق شود تا بدن بتواند یک پاسخ ایمنی بلندمدت و مؤثر را ایجاد کند.
• این دوز به‌عنوان مرحله نهایی برای اتمام برنامه واکسیناسیون گارداسیل است و به اطمینان از محافظت کامل در برابر HPV کمک می‌کند.

نکات مهم:

• آزمون و مشاوره پزشکی: پیش از شروع واکسیناسیون، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا از هرگونه حساسیت یا شرایط خاص جلوگیری شود.
• آثار جانبی: عوارض جانبی معمولاً خفیف هستند و ممکن است شامل درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق، تب خفیف، و سردرد باشد.
• دریافت واکسن در سنین مختلف: اگر فردی از برنامه تزریق واکسن گارداسیل عقب مانده باشد، همچنان می‌تواند واکسن را دریافت کند تا از حفاظت در برابر انواع مختلف HPV بهره‌مند شود.

تزریق دوزها در زمان‌های مشخص شده به‌طور صحیح و پیوسته، حفاظت کاملی را در برابر انواع مختلف HPV فراهم می‌آورد.

مزایای واکسن گارداسیل

1. پیشگیری از سرطان‌های مرتبط با HPV: گارداسیل یکی از مؤثرترین واکسن‌ها در پیشگیری از سرطان‌های دهانه رحم، واژن، vulva، آلت تناسلی و دیگر انواع سرطان‌های دستگاه تناسلی است.
2. پیشگیری از زگیل‌های تناسلی: این واکسن در جلوگیری از ایجاد زگیل‌های تناسلی که ناشی از HPV نوع 6 و 11 هستند، بسیار مؤثر است.
3. ایمنی بالا: واکسن گارداسیل به‌طور گسترده‌ای مورد آزمایش قرار گرفته و نشان داده است که بسیار ایمن است. عوارض جانبی آن معمولاً خفیف و گذرا هستند.
4. پیشگیری از سرطان‌های سر و گردن: برخی از انواع HPV همچنین می‌توانند باعث سرطان‌های سر و گردن شوند، و واکسن گارداسیل در کاهش این خطر نیز مؤثر است.
5. محافظت از نسل‌های آینده: تزریق واکسن گارداسیل به دختران و پسران پیش از شروع روابط جنسی می‌تواند در آینده از بروز مشکلات جدی به‌ویژه سرطان‌های مرتبط با HPV جلوگیری کند.

عوارض جانبی واکسن گارداسیل

واکسن گارداسیل به‌طور کلی ایمن است و عوارض جانبی جدی نادر هستند. با این حال، برخی از عوارض جانبی معمول که ممکن است در اثر تزریق این واکسن رخ دهد عبارتند از:

• درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق
• تب خفیف
• سردرد
• حالت تهوع
• سرگیجه یا غش در برخی افراد (که معمولاً در هنگام تزریق یا بلافاصله بعد از آن رخ می‌دهد)

این عوارض معمولاً به‌طور موقت و گذرا هستند.

بهترین زمان برای تزریق واکسن گارداسیل

بهترین زمان برای تزریق واکسن گارداسیل زمانی است که فرد هنوز به ویروس HPV مبتلا نشده باشد. این واکسن بیشترین اثر را زمانی دارد که قبل از شروع فعالیت‌های جنسی و احتمال مواجهه با ویروس HPV تزریق شود. در ادامه زمان‌های توصیه‌شده برای تزریق واکسن گارداسیل آورده شده است:

1. سنین 11 تا 12 سالگی

واکسن گارداسیل معمولاً به دختران و پسران در سنین 11 تا 12 سالگی توصیه می‌شود. در این سن، افراد هنوز احتمالاً در معرض HPV قرار نگرفته‌اند و واکسن بهترین نتیجه را در پیشگیری از عفونت‌های HPV می‌دهد.

2. سنین 13 تا 26 سالگی

اگر فرد در سنین 13 تا 26 سالگی هنوز واکسن گارداسیل را دریافت نکرده باشد، می‌تواند این واکسن را دریافت کند. این سنین هنوز برای واکسیناسیون مؤثر هستند، به‌ویژه اگر فرد در معرض خطر ابتلا به HPV قرار گیرد.

3. سنین 27 تا 45 سالگی

در این سنین، ممکن است واکسن گارداسیل برای افرادی که در معرض خطر بالای HPV هستند، مانند افرادی که شریک جنسی متعدد دارند یا سیستم ایمنی ضعیفی دارند، توصیه شود. اگرچه اثربخشی واکسن در این گروه سنی کمتر از افراد جوان‌تر است، اما همچنان می‌تواند مفید باشد.

4. قبل از شروع فعالیت جنسی

بهترین زمان برای دریافت واکسن گارداسیل قبل از شروع فعالیت جنسی است، زیرا این واکسن از ابتلا به انواع مختلف HPV که می‌توانند منجر به سرطان‌های دستگاه تناسلی و زگیل‌های تناسلی شوند، پیشگیری می‌کند.

سوالات متداول درباره واکسن گارداسیل

1. آیا واکسن گارداسیل برای همه افراد مناسب است؟ واکسن گارداسیل معمولاً برای دختران و پسران در سنین 11 تا 12 سالگی توصیه می‌شود. همچنین برای افراد تا سن 26 سالگی نیز مؤثر است. برای افراد بالای 26 سال، مشاوره با پزشک برای تصمیم‌گیری درباره دریافت واکسن لازم است.
2. آیا واکسن گارداسیل تنها برای دختران است؟ خیر. واکسن گارداسیل هم برای دختران و هم برای پسران توصیه می‌شود. این واکسن نه تنها از سرطان‌های دستگاه تناسلی در زنان جلوگیری می‌کند، بلکه از زگیل‌های تناسلی و سرطان‌های آلت تناسلی در مردان نیز پیشگیری می‌کند.
3. آیا واکسن گارداسیل می‌تواند عوارض جانبی داشته باشد؟ بله، مانند سایر واکسن‌ها، گارداسیل نیز ممکن است عوارض جانبی داشته باشد. اما این عوارض معمولاً خفیف و موقت هستند و شامل درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق، تب خفیف، سردرد و حالت تهوع می‌شود. عوارض جانبی جدی نادر هستند.
4. آیا دریافت واکسن گارداسیل به معنای عدم نیاز به تست پاپ اسمیر است؟ واکسن گارداسیل از انواع خاصی از ویروس HPV که می‌توانند باعث سرطان دهانه رحم شوند، پیشگیری می‌کند. با این حال، دریافت واکسن به معنای جایگزینی تست‌های غربالگری مانند پاپ اسمیر نیست. زنان باید همچنان طبق برنامه‌های توصیه‌شده پزشک، آزمایش پاپ اسمیر را برای تشخیص سرطان دهانه رحم انجام دهند.
5. آیا واکسن گارداسیل به طور کامل از ابتلا به HPV جلوگیری می‌کند؟ واکسن گارداسیل محافظت بسیار خوبی در برابر انواع خاصی از ویروس‌های HPV فراهم می‌کند، اما نمی‌تواند از ابتلا به تمام انواع HPV جلوگیری کند. با این حال، این واکسن در جلوگیری از بیماری‌ها و سرطان‌های مرتبط با HPV بسیار مؤثر است.
6. آیا واکسن گارداسیل برای افرادی که قبلاً به HPV مبتلا شده‌اند مؤثر است؟ اگر فردی قبلاً به یک نوع از HPV مبتلا شده باشد، واکسن گارداسیل نمی‌تواند از آن نوع خاص جلوگیری کند. اما واکسن همچنان می‌تواند از سایر انواع HPV که فرد به آن‌ها مبتلا نشده است، محافظت کند.
7. آیا می‌توان واکسن گارداسیل را پس از سن 26 سالگی دریافت کرد؟ واکسن گارداسیل برای افراد 27 سال به بالا توصیه نمی‌شود مگر در موارد خاص که پزشک توصیه کند. این واکسن بیشتر در سنین جوانی مؤثر است، اما برای کسانی که در معرض خطر بالا هستند، می‌تواند مفید باشد.
8. آیا واکسن گارداسیل در زمان بارداری یا شیردهی ایمن است؟ توصیه نمی‌شود که زنان باردار واکسن گارداسیل دریافت کنند، زیرا مطالعات کافی در این زمینه انجام نشده است. در صورتی که فرد در حین دریافت واکسن باردار شود، باید واکسن را قطع کند و با پزشک مشورت کند. در دوران شیردهی، این واکسن معمولاً بی‌خطر است.
9. چند دوز واکسن گارداسیل لازم است؟ واکسن گارداسیل معمولاً در سه دوز تزریق می‌شود. دوز اول به‌عنوان دوز پایه، دوز دوم دو ماه بعد و دوز سوم شش ماه پس از دوز اول تزریق می‌شود.

کلام نهایی

واکسن گارداسیل یکی از مهم‌ترین ابزارها برای پیشگیری از بیماری‌های ناشی از ویروس HPV است. این واکسن به‌ویژه در پیشگیری از سرطان‌های دستگاه تناسلی و زگیل‌های تناسلی بسیار مؤثر است و با ایجاد ایمنی بلندمدت در برابر انواع مختلف HPV، به سلامت عمومی کمک می‌کند. دریافت این واکسن در سنین مناسب، یکی از بهترین راه‌ها برای محافظت از خود در برابر عوارض جدی ناشی از این ویروس است.